W moim CV można znaleźć firmy, w których pracowałem, stanowiska, projekty i kompetencje. Można prześledzić kolejne etapy pracy, zobaczyć, za co odpowiadałem i jakie zdobyłem doświadczenie. Kiedyś wstawiałem na samym końcu zainteresowania, hobby.

Nie można z niego wyczytać, jakim jestem ojcem, mężem czy przyjacielem. Czego się boję, czego żałuję, co mnie porusza. Kiedy ostatnio zrobiłem coś po raz pierwszy. I czego chciałbym jeszcze spróbować, choć nie mam pewności, czy sobie poradzę.

Przez wiele lat taki dokument wystarczał, żeby przedstawić się światu. Z czasem zaczynamy jednak zauważać, jak duża część naszego życia się w nim nie mieści.

Teraz coraz częściej myślę o tym, jak chciałbym przeżyć kolejne lata. Praca nadal zajmuje w moim życiu ważne miejsce. Jednocześnie coraz bardziej interesuje mnie człowiek, który zostaje, kiedy na chwilę odłoży się wszystkie zawodowe określenia.

Kim jestem, kiedy nie przedstawiam się jako: współwłaściciel TheusLED, członek zarządu, menedżer?

I czy potrafię o sobie opowiedzieć bez wyliczania tego, kim byłem zawodowo, co zrobiłem?

Praca daje nam znacznie więcej niż wynagrodzenie. Organizuje dzień, stawia zadania, zapewnia kontakty. Pozwala czuć, że nasze decyzje mają znaczenie. Ktoś dzwoni, pyta, potrzebuje odpowiedzi. Czasem narzekamy na tę odpowiedzialność, ale przyzwyczajamy się również do poczucia, że jesteśmy potrzebni.

Stanowisko staje się wygodnym skrótem przedstawiającym nas innym. Jest częścią tożsamości, którą chcemy zaprezentować. Z czasem może też zacząć odpowiadać za nas na pytanie, ile jesteśmy warci.

Dopóki wszystko działa, trudno to zauważyć.

Napięcie pojawia się, gdy firma przechodzi trudniejszy okres, kończy się kontrakt, przychodzi reorganizacja albo ktoś młodszy przejmuje część naszych zadań. Czasem wystarczy perspektywa emerytury. Jeszcze odległa, ale już na tyle realna, że zaczynamy wyobrażać sobie pierwszy poniedziałek bez spotkań, telefonu i kalendarza wypełnionego cudzymi oczekiwaniami.

Na początku ten obraz może być przyjemny. Wreszcie odpocznę. A potem przychodzi pytanie: co będę robił, kiedy już odpocznę?

Z kim będę rozmawiał? Na co czekał? Gdzie będzie potrzebne moje doświadczenie? Czy znajdę powód, żeby wyjść z domu, jeśli gdzieś, w biurze nikt nie będzie wymagał mojej obecności?

Nie każdy przeżywa tę zmianę tak samo. Dla części osób emerytura jest wyczekanym początkiem. Inni chcą pracować jak najdłużej. Są też tacy, którzy muszą pracować, niezależnie od swoich planów i samopoczucia.

Jednak pytanie o tożsamość poza pracą dotyczy nas dużo wcześniej niż ostatniego dnia zatrudnienia.

Dojrzałość przynosi świadomość, że czas jest zasobem, który jednak wyraźnie się wyczerpuje. Niektórych możliwości już nie będzie. Ciało stawia nowe wymagania, pewne decyzje mają większy ciężar, a kolejne „kiedyś” coraz trudniej wypowiadać bez zastanowienia.

Można poczuć żal za tym, czego się nie zrobiło. Za relacjami, na które brakowało uwagi. Za zainteresowaniami odłożonymi na później. Za wersją siebie, która miała się kiedyś pojawić, gdy tylko skończy się najważniejszy projekt.

Tyle że po nim zwykle zaczynał się następny.

Pisałem tu już o moich „pierwszych razach” po pięćdziesiątce. Każde z tych doświadczeń wymagało otwarcia się na coś, czego wcześniej dobrze nie znałem. Zmiany przyzwyczajeń, czasem przekonań. Zgody na to, że mogę czegoś nie umieć albo że coś się nie uda.

W dojrzałym wieku to bywa szczególnie niewygodne. Mamy przecież za sobą lata doświadczenia. Przywykliśmy do kompetencji. Dobrze znamy obszar, w którym potrafimy podjąć decyzję, doradzić, poprowadzić innych.

A w nowym miejscu znów trzeba zapytać, posłuchać, nauczyć się podstaw.

Warto dać sobie na to prawo. Także bez obowiązku osiągnięcia mistrzostwa. Zainteresowanie może pozostać zainteresowaniem. Podróż nie musi stać się wyprawą życia. Można zacząć ćwiczyć, śpiewać czy uczyć się języka dla samej przyjemności zmierzenia się z NOWYM, NIEZNANYM. Nie wszystko musi wzbogacać CV.

Myślę też, że warto wcześniej zadbać o relacje, które będą miały własne życie poza pracą. O ludzi, z którymi można się spotkać bez zaznaczania terminu spotkania w Teams. Którzy są ciekawi naszego zdania, ale potrafią również zapytać, jak się czujemy i poczekać na odpowiedź.

Takich więzi trudno oczekiwać dopiero w chwili, gdy zawodowy kalendarz nagle opustoszeje. Potrzebują czasu i naszej obecności już teraz.

To jeden z ważnych kierunków myślenia w Akademii Dojrzałego Mężczyzny. Zdrowie i sprawność mają pomóc nam uczestniczyć w życiu, które uważamy za warte przeżycia. Dlatego obok dbania o ciało jest miejsce na relacje, ciekawość, uczenie się i szukanie nowych ról.

Możemy nadal korzystać ze swojego doświadczenia zawodowego. Możemy też odkrywać obszary, w których stanowisko nie ma większego znaczenia. Być uważnym ojcem dorosłego dziecka, obecnym partnerem, przyjacielem, początkującym w uważności podróżnikiem. Kimś, kto wnosi coś do wspólnoty i sam potrafi przyjąć wsparcie.

Nie trzeba od razu mieć planu na całą emeryturę. Na początek wystarczy sprawdzić, czy w obecnym tygodniu jest choć trochę miejsca na życie, które chcemy rozwijać również później.

Moje CV pozostanie zapisem ważnej części mojej drogi. Chciałbym jednak, żeby kolejne lata zawierały wiele rzeczy, których nigdy do niego nie wpiszę.

Gdybyś miał opowiedzieć o sobie bez podawania stanowiska, nazwy firmy i zawodowych osiągnięć, to co chciałbyś powiedzieć?

Jarek Krawczyk

Mężczyzna w Pełni Świadomy